تاریخچه مختصرشورایی علمای شیعه افغانستان

مقالات

میراث معنوی/

گل محمد مختاری

یکی ازمهمترین آثاربرجای مانده ازفقیه خردمند و زمان شناس، حضرت آیت الله العظمی محسنی(ره) ، بنیان‌گذاری شورای علمای شیعه افغانستان می‏‌باشد، شورای علمای شیعه، یک نهاد رسمی مستقل و غیر وابسته به دولت و احزاب است که دردفاع وحراست ازاموردینی،‌ فرهنگی و اجتماعی مردم فعالیت نموده مطالبات مردم شیعه را در امور متذکره از مجاری قانونی استیفا می‏‌نماید؛

شورای علمای شیعه، در بدو تاسیس دارای( ۶۳) نمایندگی درداخل کشور و(۲ ) نمایندگی در جمهوری اسلامی ایران در شهرهای مقدس مشهد و قم بوده است.  با توجه به اساسنامه‏‌ی شورای علمای شیعه و ایجابات لازمه، این آمار قابل تغییر به کمتر و بیشترخواهد بود.

این شورا از بدو تاسیس فعالیت‏‌های مهم فرهنگی و سیاسی را در ابعاد مختلف آن تحت اشراف مستقیم آن فرزانه فقیه، بعنوان رییس و بنیانگزارشورا،  به انجام رسانده است. شورای علمای شیعه افغانستان که درسال ۱۳۸۲ تحت ریاست و مدیریت شخص آیت الله مرحوم تاسیس گردید، کمترین اخلال و تزاحمی نسبت به روند کاری دولت نداشته بلکه در بسیار از امور اجتماعی و حقوقی ممد و همکار صادق و مفیدی برای ارگان‎های دولتی بویژه محاکم کشوربوده است. مراجعات زیاد دعاوی حقوقی مردم شیعه به نمایندگی‎های این شورا، در مرکز و ولایات، از تراکم حضور ارباب رجوع در محاکم کشور شدیدا کاسته است که در نوع خود کمک قابل ملاحظه و غیرقابل انکاری محسوب می‏‌گردد.

لازم می‏‌دانم به چند نمونه از اقدامات اساسی و حیاتی این شورا تحت رهبری و زعامت حضرت آیت الله العظمی محسنی(ره)  اشاره گذرا داشته باشم.

الف – تصویب رسمیت مذهب جعفری(ع)

با پیروزی جهاد و مبارزه‏ی مردم مومن و مجاهد افغانستان در مصاف با نظام کمونیستی، و تبارز چشم‏گیرو غیرقابل انکارمردم شجاع شیعه و نقش اثرگزارآنها در این پیروزی، ازعمده‏‌ترین مطالبات مردم شیعه، رسمیت مذهب جعفری(ع) درکنار مذهب حنفی بود که با صدای رسای آن پیرفرزانه درآسمان کشورطنین انداز شد! اگرچه این فریاد در دوره حکومت اسلامی مجاهدین، گوش شنوایی پیدا نکرد اما در نظام پسا طالبان این خواست برحق با تمهیدات بیشتر و ابتکار فوق‏‌العاده حضرت آیت الله العظمی محسنی(ره)، باردیگرمطرح گردید؛ ازاین رو نمایندگان مردم شیعه تحت قیادت و رهبری مستقیم حضرت آیت الله العظمی محسنی طاب ثراه، در لوی جرگه قانون اساسی کشورموافقت نمایندگان سایراقشارجامعه جهادی کشور را با استدلال‏‌های قوی و متین جلب نموده رسمیت مذهب جعفری را درکنار مذهب حنفی، به زیور تصویب تقریب نمودند.

ب – گنجاندن عقاید کلامی و فقهی شیعه در نصاب تعلیمی معارف کشور!

 مسلما لوازم لاینفک رسمیت مذهب جعفری(ع) انجام تغییرات اساسی درنصاب تعلیمی وزارت محترم معارف کشور بود که الزاماً باید عقاید و فقه مذهب جعفری(ع) بدون کم وکاست درکتب درسی مکاتب و مدارس کشور، درج می‏‌گردید، و از این رهگذر اطلاعات وآگاهی نوجوانان و جوانان محصل کشور، نسبت به باورها و عقایید پیروان این مذهب فراهم خواهد شد.

‌ شورای علمای شیعه با درک این ضرورت و انجام تمهیدات لازم گفتمانی و فراهم ساختن موافقت مسوولان مربوطه، تعدادی از افراد متخصص امور دینی و مذهبی را به وزارت محترم معارف کشور و بخش نصاب تعلیمی، معرفی نموده و اصلاحات لازم را در نصاب تعلمی فراهم نمودند و برای نخستین بار عقاید کلامی و فقهی شیعه درکتب درسی مکاتب سراسرکشوراز صنف (۲) تا صنف (۱۲) به صورت کتاب مجزا و مستقل، با موفقیت کامل درج گردید؛ پرواضح است که تمامی این امور با نظارت، تاکید و حساسیت فوق‎العاده حضرت آیت الله مرحوم انجام می‎گرفت.

ج – تدوین و تصویب قانون احول شخصیه شیعه!

 یکی دیگرازمسایل مهم وسرنوشت ساز درراستای تحقق عینی وعملی احکام مذهب جعفری(ع) تدوین، تصویب، واجرایی ساختن قانون احوال شخصیه شیعه برمبنای ماده‌‏ی (۱۳۱) قانون اساسی افغانستان، برای پیروان این مذهب درسراسرکشورو درمحاکم ثلاثه افغانستان بود؛ ازاین رو حضرت آیت الله العظمی محسنی(ره)، تعدادی ازعلمای خبیرواساتید مجرب وفقیه شورای علمای شیعه را به شمول چند تن ازمتخصصین وخبرگان حقوق، موظف نمودند تا تمامی احکام وقوانین احوال شخصیه مذهب جعفری(ع) مندرج درکتب فقهی شیعه را با دقت تمام به مطالعه وتحقیق گرفته آن را با قوانین احوال شخصیه‎ی سایرممالک اسلامی وغیراسلامی تطبیق داده آماده عرضه به پارلمان کشورنمایند.

 کاربسیارسخت، دقیق وطاقت فرسایی بود که برای نخستین بار به منصه‌‏ی ظهورمی‏رسید، بنابراین قانون متذکره درحدود (۶۸۵) ماده وچندین تبصیره تالیف گردیده به وزارت محترم عدلیه ارسال شد که بعدازبازبینی‏‌های دقیق آن وزارت، برخی ازمواد ادغام گردیده درفرجام درقالب(۲۵۳) ماده آماده ارائه به پارلمان گردید؛ اما با کمال تاثردرحدود یک ونیم سال درولسی جرگه (پارلمان) بدون کدام دلیل منطقی وموجه معطل ماند، سرانجام باتلاش‎های بی وقفه حضرت آیت الله العظمی محسنی(ره)، مسوده مذکوردرصحن مجلس برای تصویب ارائه گردید؛ پس ازآن نقض وابرام‏‌های غیرتخصصی نمایندگان بی سواد یاکم سواد متعصب باعث گردید که بعضی ازماده های اساسی وحیاتی آن که مطابق فقه شیعه تدوین شده بودازسوی پارلمان به صورت غیرقانونی ودرمغایرت با ماده‏‌ی یک‌صدویکم قانون اساسی کشور، تغییریاحذف گردد!

درفرجام باتمام فرازوفرودهای تلخ وشیرین، قانون احوال شخصیه شیعه، ازسوی هردو اطاق پارلمان تصویب و بوسیله رئیس جمهوری وقت جناب آقای کرزی توشیح گردیده آماده چاپ درجریده‏‌ی رسمی بودکه ناگهان پای قدرت‏‌های غربی به میان کشیده شد. آنها خواسته‌‏های غیرمنطقی وعقلانی وغیردموکراتیک خودشان را برنظام وحاکمیت ملی ماتحمیل نمودند واین امرسبب شد تارئیس جمهوری بالاجباربرخلاف قانون، ازتوشیح خویش صرف نظرنموده دستورحذف وتعدیل برخی ازماده های این قانون را صادرنماید، که برای جامعه تشیع بسیارگران وناراحت کننده بود؛

باهمه این تلخ‌کامی ها درنهایت قانون احوال شخصیه شیعه، باتمام پیچ وخم‏‌هایی که داشت به تصویب رسید واین اقدام درنوع خود یک گام بسیاربزرگ وحیاتی برای جامعه شیعه درکشوربه شمار می‌ر‏فت. در این خصوص مرحوم آیت الله العظمی محسنی(ره)رییس و بنیانگذار شورای علمای شیعه افغانستان، رنج‌نامه‏‌ای را به عنوان مقدمه قانون احوال شخصیه دریک جزوه مستقل، به رشته تحریردرآورده است که قرائت دقیق آن برای همگان توصیه می‌‏شود.

د – تلاش برای اخذ مدارک تحصیلی عالی، برای علمای دینی !

یکی ازموانع جدی برای حضورپررنگ‌ترعلمای دینی درادارات دولتی وخصوصاً مراکزتحصیلی عالی وانجام وظایف علمی وفرهنگی ، نداشتن مدرک تحصیلی لازم برای احراز بست‌‏های اداری وکرسی‏‌های تدریس درمراکز آکادمیک بوده است، ازاین رو بسیارازعلمای دینی مستعد و واجد شرایط فعالیت‏‌های سیاسی، فرهنگی واداری از ورود به چنین فضاهای محروم بوده است. بنیانگذار شورای علمای شیعه افغانستان هیئتی ازاعضای شورای علمای شیعه راموظف نمودند تا در ملاقات با مسوولان مربوطه، بااستدلال‏‌های متقن زمینه و راهکارمعقول و منطقی اعطای مدارک لسانس وماستری را برای علمای دینی هموارسازند، این کارنیزدرنوع خود یک اقدام اساسی وسازنده بوده است که تاکنون علی‌رغم تلاش‏‌های بی وقفه‏‌ی شورای علمای شیعه نتیجه نداده است.

ه – تدوین مفردات فقه وکلام مذهب جعفری وارسال آن به وزارت تحصیلات عالی!

ارسال هیئت معتبردیگربه وزارت تحصیلات عالی به منظوراجرائی شدن مفردات فقه مذهب جعفری در واحدهای درسی دانشگاه‌‏های کشور، ازدیگر فعالیت‌‏های اساسی شورای علمای شیعه به ریاست آن فرزانه فقیه بوده است، دراین خصوص سرفصل‏‌ها و مفردات فقه شیعه مطابق استندردهای نصاب تعلیمی توسط متخصصین فقهی تهیه وتالیف گردیده به آن وزارت فرستاده شد، اگرچه این موضوع تاکنون جامه عمل نپوشیده است و لیکن پذیرفته شدن سه نفر عالم دین شیعه درشورای علمی وزارت تحصیلات عالی و سه نفردربخش امتحانات تعیین سویه علمای دینی دروزارت معارف، درحد خود  گامی بسیارمهم وسرنوشت ساز دراین عرصه بوده است.

و- تلاش درجهت استیفای حقوق سیاسی مردم شیعه

باکمال تاسف کشورافغانستان به علت بیش ازچهار دهه جنگ وناامنی، درهمه امورخویش ازکاروان تمدن بشری عقب افتاده بنیان‏‌های حیاتی اقتصادی و فرهنگی خویش را ازدست داده است، یکی ازمسائل که همواره درهاله‎ای ازابهام باقی ومجهول بوده است، موضوع آمار واحصائیه‎ی دقیق جمعیت کشورو نیز آماردقیق هر قوم و تبار در این سرزمین می‌باشد، ازاین رو دراجلاس بن براساس حدس و گمان وبر مبنای تفکر حاکم برجامعه افغانستانی، آمارمردم شیعه حدود ۲۰٪ تخمین گردیده بود تا مطابق این معیار، حقوق اتباع شیعه دراین سرزمین در سطوح مختلف اجرآت گردد؛ ازاین رو شورای علمای شیعه افغانستان همواره کوشیده است تا این معیاردر تمامی لایه‎های نظام وادارات مختلف کشورمراعات گردد، لذا به منظور تحقق این هدف هیئت‌های معتبر و متعددی را به منظور گفتگو با مقامات ارشد کشور ارسال و اعتراضات این شورا رابه سمع حاکمان نظام رسانده است.

ض – اعلان موضع درتمامی مسایل مهم سیاسی، فرهنگی واجتماعی کشور!

افغانستان کشوری باتنوع اقوام و مذاهب، بیش ازچهار دهه است که در میان آتش جنگ، ناامنی وفتنه‌های گوناگون می‌سوزد؛ دخالت‌‏های بی‏‌حساب وخسته کننده‎ی غربی‎ها ازیک‌سو، تحرکات اختلاف برانگیز عوامل وحدت‌شکن گروه‏‌های مذهبی وابسته به کشورهای بیرونی ازدیگر سو فضای اخوت و برادری مردم افغانستان را شدیداً تهدید می‏‌نمایند، از این رو شورای علمای شیعه افغانستان همواره بر ریسمان اتحاد وهمدلی سفارش نموده از افتادن دردام فتنه‎گران شرارت پیشه برحذرداشته است، لذا شورای علمای شیعه در راستای همین سیاست، همواره نشست‌‏ها،کنفرانس‎ها و محافل مشترک مذهبی و دینی را توصیه نموده سیمینارهای مختلف وحدت آفرین را درموضوعات مختلف برگزارنموده است که از نمونه‌های بارز آن سیمینار علمی امام ابوحنیفه و اما جعفرصادق(ع) را می‎توان نام برد.

خاتمه

شورای علمای شیعه افغانستان، دارای یک شورای اجرایی درکابل ونمایندگی‌های ولایتی درمراکز ولایات ونیزدرولسوالی‌هایی که پیروان مذهب شیعه حضوردارند، می‎باشد؛ جلسات هفتگی شورای اجرابی شورای علما، بدون وقفه دایر و پیرامون موضوعات مختلف سیاسی، فرهنگی واجتماعی بحث، تبادل نظر و تصمیم گیری می نمایند. شورای اجرایی شورای علمای شیعه دارای چندین کمیته بوده که هرکدام درحوزه‎های مختلف مسوولیت داشته کارکردهای خویش را به صورت روتین و منظم ارایه نموده درمعرض ارزیابی همه اعضا قرار می‏‌دهند. اینک شورای علمای شیعه افغانستان به یک آدرس برجسته و روشن مذهبی جامعه تشیع، درتمامی لایه‌‏های حکومت از صدر تا ذیل تبدیل شده است. هر نوع دیدگاه مذهبی و ابراز نظرمذهبی درخصوص جامعه تشیع و مذهب جعفری(ع) منحصربه این شورا می‎باشد .

ومن الله التوفیق

گل محمد مختاری

 رئیس کمیته نمایندگی های شورای علمای شیعه  افغانستان – کابل ۳۰/۴/۱۳۹۹

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *